Waarom vakantie niet altijd voelt als vakantie

De zomervakantie staat voor de deur en is in sommige regio’s al begonnen. Misschien kijk je er al maanden naar uit. Eindelijk geen wekker, geen overvolle agenda, geen eindeloze stroom mailtjes en afspraken. Nog even volhouden, denk je. Daarna komt de rust vanzelf.

Toch komt die rust vaak niet gelijk en nog minder vanzelf. In de eerste vakantiedagen voelen veel mensen zich juist helemaal niet ontspannen. Voor veel mensen lijken stressklachten zelfs te verergeren. Je hebt juist meer last van hoofdpijn, slecht slapen of een onrustig gevoel. Je voelt sneller irritaties over kleine dingen en warm weer helpt dan ook niet altijd mee. Nu je eindelijk tijd hebt om uit te rusten, lijkt je lijf niet mee te willen werken.

Dat is eigenlijk helemaal niet zo vreemd.

Je stresssysteem schakelt namelijk niet met één druk op de knop van 'aan' naar 'uit'. Wanneer je al weken of misschien wel maanden last hebt van stress in je lijf, heeft je zenuwstelsel zich aangepast aan die situatie. Je hartslag is misschien iets hoger, je spieren onbewust wat meer gespannen en je brein is ingesteld op alert blijven. Dat patroon bouw je niet af zodra je de koffers in de auto legt.

Sterker nog, voor je lijf kan de overgang naar vakantie juist een onverwachte verandering zijn. Als je stressklachten ervaart, heeft je brein niet de flexibiliteit om daarmee om te kunnen gaan.

Daar komt nog iets bij. Veel mensen verwachten van vakantie dat ze zich meteen uitgerust, vrolijk en ontspannen voelen. Wanneer dat niet gebeurt, ontstaat er vaak teleurstelling. "Waarom kan ik er nou niet gewoon van genieten?" Die gedachte levert ongemerkt weer nieuwe spanning op. Zo kan de vakantie, die bedoeld was om op te laden, juist beginnen met frustratie.

Misschien herken je het wel. Je zit op een terras in de zon, maar je hoofd is nog bezig met alles wat je hebt achtergelaten. Of je merkt dat je voortdurend de neiging hebt om je telefoon te pakken, terwijl er eigenlijk niets hoeft. Je omgeving is veranderd, maar je zenuwstelsel doet nog precies wat het de afgelopen maanden heeft geleerd.

Als ontspanning niet vanzelf ontstaat zodra de vakantie begint, waar hangt het dan eigenlijk wél van af?

Als je mij inmiddels al langere tijd volgt dan weet je ook dat het antwoord te maken heeft met de mate van jouw stressbeleving. Jouw stressbeleving wordt bepaald door een fysiologische impuls en vanuit die fysiologische impuls ontstaan gedachtes, handelingen, patronen, routines en worden overtuigingen aangezet. Niets aan de hand en standje vakantie als die fysiologie zorgt voor balans en voor het gevoel dat je lekker in je vel zit. Wel wat aan de hand als die fysiologie zorgt voor disbalans. Zeg maar dag tegen standje vakantie.

Ontspanning kan alleen maar ontstaan als je zorgt voor een ontspannen zenuwstelsel, balans en rust. Je zenuwstelsel is eigenlijk jouw koffer en die koffer heeft een eigen geheugen, allemaal vakjes. Alle ervaringen die jij in je leven hebt opgedaan worden ook bewaard in die koffer en wel op celniveau. Naarmate de jaren vorderen en jij meer ervaringen opdoet die enerverend zijn, kan jouw zenuwstelsel overbelast raken en continu gespannen zijn. Niet je emmer, maar je koffer zit vol. Jouw lichaam denkt dat hij jou moet beschermen en werpt spanning op. Een soort van schrikdraad voor de boze buitenwereld.

Spanning gaat niet met vakantie, sterker nog als jij altijd wat gespannen bent voorafgaand aan je vakantie zal dat niet zomaar 1, 2, 3 verdwijnen op de eerste vakantiedag. Je neemt die spanning onbewust mee in je koffer.

Het is dan de bedoeling dat je zorgt dat je zenuwstelsel ook in vakantiemodus komt te staan en dat kan je doen door je zenuwstelsel te ontladen. In situaties waarbij de stress te hoog oploopt en dat keer op keer gebeurt, heb je wat te onderzoeken. Daarvoor is het belangrijk dat je je eigen lichaam en jezelf kent. Heel veel mensen leven op de automatische piloot, staan continu aan en gaan in de vakantie niet uit. Zij merken dus ook niet op dat het lichaam signaaltjes geeft en hoe minder vaak je gaat luisteren naar die signaaltjes van je lijf hoe harder het moet gaan kloppen. Dat is waarom er soms helaas ook mensen sterven in de vakantie door een plotselinge hartstilstand. Het is dus zaak dat je jezelf kent en dat je gaat luisteren naar je lichaam. Dat je de inhoud van je koffer kent.

Daar zou je op zich mee kunnen beginnen in de vakantie. Nu agenda's niet jouw leven en je ritme bepalen is dat een mooie gelegenheid om te gaan ervaren wat jouw lijf doet. Wat ervaar jij op mooie momenten waarop je herinneringen maakt met je gezin of met de mensen met wie je op vakantie bent? Wat voel je? Waar voel je dat? En ook, als er op vakantie even een ergernisje is of een grotere irritatie plaatsvindt, wat gebeurt er dan bij jou en waar voel je dat in je lijf? Is dat een druk op je schouder, of wederom die spanning, een knoop in je maag, of gewoon dat unheimische gevoel?

Al deze zaken dragen bij aan kennis van je lichaam en op het moment dat je merkt dat je dat niet kan reguleren en je continu een gespannen lijf houdt, dan heb je voordat je op vakantie gaat, eerst wat te doen. Neem daar de tijd voor. Investeer in een persoonlijk ontwikkeltraject waarin je aan de slag gaat met het doen verlagen van je stressbeleving. Als je dit doet middels de Stress Fysiologische Aanpak, durf ik je op een ansichtkaartje mee te geven dat ontspannen op vakantie gaan gaat lukken!