Vitaliteit zit óók in je lijf

September is de maand van de vitaliteit. Een mooi moment om eens wat vaker de fiets te pakken, gezonder te eten, voldoende te slapen en tijdens je werk écht pauze te nemen. Toch?

Natuurlijk dragen al die dingen bij aan een vitaal leven. Alleen is vitaliteit wat mij betreft meer dan gezond eten, voldoende bewegen en op tijd naar bed gaan. Je kunt namelijk heel gezond leven en toch het gevoel hebben dat je batterij aan het einde van de dag volledig leeg is.

Hoe dat kan? Daarvoor moet je niet alleen kijken naar wat je doet of denkt, maar vooral ook naar wat er in je lijf gebeurt.

Je lijf is de hele dag bezig om fysiologische processen in balans te houden. Je hart klopt, je ademhaling wordt gereguleerd, je verwerkt ontelbaar veel prikkels en je zenuwstelsel schakelt voortdurend tussen inspanning en ontspanning. Meestal merk je daar helemaal niets van. Gelukkig maar, want anders zou je er een dagtaak bij hebben.

Je merkt er wél iets van wanneer er stressfysiologie in je lijf actief wordt.

Stressfysiologie is de lichamelijke reactie van jouw lijf op iets wat je brein als dreigend ervaart. Je hartslag gaat omhoog, je ademhaling verandert of je spieren spannen zich aan. Hartstikke nuttig als je opzij moet springen voor een auto. Een stuk minder nuttig als jouw brein dezelfde fysiologische processen activeert vanwege een overvolle mailbox, een opmerking van een collega of een vergadering waar je tegenop ziet.

Op zo'n moment kost functioneren je lijf extra energie.

Binnen Rheset gebruik ik hiervoor het begrip regieruimte. In de psychologie is dit verwant aan wat bekendstaat als ‘the window of tolerance’. Als je je in jouw regieruimte bevindt, voel je je veilig en ontspannen. Je kunt goed nadenken, een gesprek voeren en keuzes maken. Je lijf kan doen wat het moet doen zonder onnodig veel energie te verbruiken.

Kom je buiten die regieruimte? Dan kan je lijf overschakelen naar een reactie van vechten, vluchten of bevriezen. Je zenuwstelsel moet dan harder werken om de balans te herstellen.

Een praktijkvoorbeeld van mijzelf:

In mijn vorige baan kon ik slecht tegen kritiek. Ik voelde mij dan persoonlijk aangevallen, vond het oneerlijk en kon het voorval vervolgens niet loslaten. En dat in een baan als leidinggevende! Jammer joh, daar hoort kritiek krijgen nu eenmaal bij.

Ik had genoeg professionele skills in huis om te weten dat de kritiek eigenlijk feedback was en geen persoonlijke aanval. Maar ja, weten is wat anders dan voelen.

Ik probeerde mijn hoofd en hart op één lijn te krijgen en ging er met de beste wil van de wereld en de grootst mogelijke inzet tegenaan om de situatie te compenseren. De oplettende kijker merkte wel op dat ik in de verdediging schoot.

Daar bleef het niet bij, want ik kon het vervolgens slecht loslaten en ging piekeren. En aangezien piekeren een nachtbraker is, kostte dit mij mijn slaap.

Stel je voor: als je dit vaker meemaakt, is het niet zo moeilijk om te begrijpen dat mijn batterij langzaam leegloopt. Niet ineens, maar heel geleidelijk. Iedere keer wanneer ik in de verdediging schoot, kwam ik buiten mijn regieruimte. Ik zette extra energie in om de situatie recht te zetten en op te lossen. Ik schoot in het patroon van nóg harder werken.

En bij alle dingen die wél goed gingen en waar ik erg van genoot, schoot ik vaak in een hyper, waardoor ik óók buiten mijn regieruimte kwam. Ook dat kostte energie.

Mijn zenuwstelsel had steeds meer tijd nodig om te herstellen, totdat de disbalans zo groot was dat ik niet meer kon stoppen met huilen. Ik pakte daar regie op en besloot: zo kan het niet langer.

Het is dus nooit te laat om regie te pakken. Maar daarvoor moet je wel eerst je zenuwstelsel tot rust brengen en de fysiologische disbalans herstellen. Anders blijft het dweilen met de kraan open.

Een bijkomend voordeel is dat wanneer je lijf meer in balans is, jouw regieruimte ook groter kan worden. En daar profiteer je van in je dagelijkse leven.

Want opeens kun je anders naar dingen kijken. Opeens raken dingen je niet meer zo heftig als vroeger. En opeens kun je een ander patroon ontwikkelen en een belemmerende overtuiging loslaten.

Dat betekent niet dat veranderen je helemaal geen energie kost. Maar die energie kun je dan besteden aan iets wat je verder helpt, in plaats van aan het voortdurend herstellen van de balans.

Want voor niks gaat de zon op!

Hoe groot is jouw regieruimte?