Vitaliteit zit óók in je lijf

September is de maand van de vitaliteit. Een mooi moment om eens wat vaker de fiets te pakken, gezonder te eten, voldoende te slapen en tijdens je werk écht pauze te nemen. Toch?

Natuurlijk zijn dat allemaal dingen die bijdragen aan een vitaal leven. Alleen is vitaliteit wat mij betreft meer dan gezond eten, voldoende bewegen en op tijd naar bed gaan. Je kunt namelijk heel gezond leven en toch het gevoel hebben dat je batterij aan het einde van de dag volledig leeg is.

Hoe dat kan? Daarvoor moet je niet alleen kijken naar wat je doet of denkt, maar vooral ook naar wat er in je lijf gebeurt.

Je lijf is de hele dag bezig om fysiologische processen in balans te houden. Je hart klopt, je ademhaling wordt gereguleerd, je verwerkt ontelbaar veel prikkels en je zenuwstelsel schakelt voortdurend tussen inspanning en ontspanning. Meestal merk je daar helemaal niets van. Gelukkig maar, want anders zou je er een dagtaak bij hebben.

Je merkt er wel wat van wanneer er stressfysiologie in je lijf actief wordt.

Stressfysiologie is de lichamelijke reactie van jouw lijf op iets wat je brein als dreigend ervaart. Je hartslag gaat omhoog, je ademhaling verandert of je spieren spannen zich aan. Hartstikke nuttig als je opzij moet springen voor een auto. Een stuk minder nuttig als jouw brein dezelfde fysiologische processen aanzet vanwege een overvolle mailbox, een opmerking van een collega of een vergadering waar je tegenop ziet.

Op zo'n moment kost functioneren je lijf extra energie.

Binnen Rheset gebruik ik hiervoor het begrip regieruimte. In de psychologie ook wel bekend als ‘the window of tolerance.’ Als je je in jouw regieruimte bevindt, voel je je veilig en ontspannen. Je kunt goed nadenken, een gesprek voeren, keuzes maken en je lijf kan doen wat het moet doen zonder onnodig veel energie te verbruiken.

Kom je buiten die regieruimte? Dan schakelt je lijf naar ‘vechten, vluchten of bevriezen’ en moet je zenuwstelsel harder werken om steeds opnieuw de balans te herstellen.

Een praktijkvoorbeeld van mijzelf:

In mijn vorige baan kon ik slecht tegen kritiek. Ik voelde mij dan persoonlijk aangevallen, vond het oneerlijk en kon het voorval vervolgens niet loslaten. En dat in een baan als leidinggevende! Jammer joh, daar hoort kritiek krijgen nu eenmaal bij. Ik had genoeg professionele skills in huis om te weten dat de kritiek eigenlijk feedback was, geen persoonlijke aanval, maar ja weten is wat anders dan voelen. Ik probeerde mijn hoofd en hart op één lijn te krijgen en ging het met de beste wil van de wereld en de groots mogelijke inzet compenseren. De oplettende kijker merkte wel op dat ik in de verdediging schoot. Daar bleef het niet bij, want ik kon het vervolgens slecht loslaten en ging piekeren. En aangezien piekeren een nachtbraker is, koste dit mijn slaap. Stel je voor, als je dit vaker meemaakt is het niet zo moeilijk om te begrijpen dat mijn batterij leegliep. Niet ineens, maar heel langzaamaan. Iedere keer wanneer ik in de verdediging schoot, kwam ik buiten mijn regieruimte en zette extra energie in om de situatie recht te zetten en op te lossen. Ik schoot in het patroon van nog harder werken. En bij alle dingen die wel goed gingen en waar ik wel erg van genoot, schoot ik vaak in een hyper, waardoor ik daardoor ook buiten mijn regieruimte kwam. Ook dat kostte energie. Mijn zenuwstelsel had steeds meer tijd nodig om te herstellen, totdat de disbalans zo groot was dat ik niet meer kon stoppen met huilen. Ik pakte daar regie op en besloot, zo kan het niet langer.

Het is dus nooit te laat om regie te pakken, maar daarvoor moet je wel eerst je zenuwstelsel kalmeren, de fysiologische disbalans herstellen, want anders blijft het dweilen met de kraan open. Een bijkomend voordeel is dat wanneer je lijf meer in balans is, jouw regieruimte ook groter is en je daar profijt van ervaart in je dagelijkse leven. Want opeens kan je anders naar dingen kijken, opeens raken de dingen je niet meer zo heftig als vroeger en opeens kan je een ander patroon ontwikkelen en een belemmerende overtuiging loslaten. Want dat kost dan geen moeite meer, wel energie, maar voor niks gaat de zon op!

Hoe groot is jouw regieruimte?