Terug van vakantie? Wat jouw eerste werkweken onthullen over je stressniveau

De koffers zijn uitgepakt, de vakantiefoto’s gedeeld en de eerste werkdag staat weer voor de deur. Voor veel mensen voelt de overgang van vakantie naar werk als een flinke omschakeling. Waar er tijdens de vakantie ruimte was voor ontspanning, minder afspraken en meer aandacht voor jezelf, vraagt het dagelijks leven al snel weer om prestaties, planning en verantwoordelijkheid.

Je herkent het misschien wel. Je begint vol goede moed aan je eerste werkwerken, maar binnen een paar dagen zit je alweer in hetzelfde ritme als vóór je vakantie. Je agenda is al snel weer vol, je piekert weer meer en het gevoel van rust is sneller verdwenen dan je had gehoopt.

Dat is niet alleen een kwestie van ‘weer wennen aan het werkritme’, maar het vertelt ook iets belangrijks over de manier waarop jouw lijf omgaat met stress.

Vakantie haalt niet alleen druk weg, maar maakt ook zichtbaar wat eronder ligt

Tijdens een drukke werkperiode ben je vaak goed in staat om door te gaan. Je lijf past zich aan en het lukt je om te schakelen, problemen op te lossen en te blijven functioneren.

Op het eerste gezicht lijkt dat krachtig, maar het heeft een keerzijde. De kans is groot dat je tijdens je vakantie pas gemerkt hebt hoeveel spanning je eigenlijk opgebouwd had. Als het dagelijkse ritme wegvalt, kan het goed zijn dat je pas dan merkt hoe moe je bent, hoe gevoelig je bent voor prikkels en hoeveel energie het dagelijkse functioneren eigenlijk kost. Veel mensen worden bijvoorbeeld aan het begin van de vakantie ziek of krijgen ineens last van vakantiestress.

Dat is niet vreemd. Je lijf is continu bezig met aanpassen aan wat er van je gevraagd wordt. Als er minder verplichtingen zijn, kan het zijn dat je je bewuster wordt van de stresssignalen in je lijf. Je realiseert je bijvoorbeeld dat je tijdens de vakantie nog steeds moe bent en dat dit dus niet alleen iets met je werk te maken heeft.

Waarom de overgang naar werk zo veel energie kan kosten

De eerste weken na een vakantie vragen vaak meer van je dan je je beseft. Het vraagt niet alleen om een praktische omslag, maar ook fysiologisch gebeurt er veel.

Als je in de vakantie bijvoorbeeld meer ontspanning hebt ervaren, kost het energie om weer te schakelen naar een omgeving met deadlines, verwachtingen en prikkels. Je brein moet weer in een actiestand komen om te kunnen plannen, analyseren, problemen op te lossen en presteren.

Je kunt merken dat je je meteen weer minder goed voelt tijdens je werk en dat de situatie precies zo is als voor je vakantie. Dat kan teleurstelling veroorzaken en wordt de ‘post-vakantiedip’ genoemd. Die post-vakantiedip is een belangrijk signaal.

Natuurlijk is het logisch dat je na een vakantie weer even in moet komen en dat die overgang wat moeite kost. Als je merkt dat je al snel weer terugvalt in oude patronen, kan dat een waardevol moment van bewustwording zijn.

Misschien merk je dat je:

• alweer snel gehaast bent;

• moeilijk kunt ontspannen na een werkdag;

• sneller geïrriteerd reageert;

• voortdurend aanstaat;

• weinig ruimte ervaart voor jezelf;

• vooral bezig bent met volhouden.

Dan is het interessant om niet alleen te kijken naar je werk, maar vooral naar de manier waarop jouw lijf reageert op de momenten dat je bovenstaande voorbeelden ervaart en je bewust te worden van die signalen.

Rust is niet hetzelfde als herstel

Een veelvoorkomende misvatting is dat ontspanning automatisch leidt tot herstel. Een vakantie kan zeker helpen om afstand van je werk te nemen en nieuwe energie op te doen. Als je lijf al langere tijd stress opgestapeld heeft, is alleen rust nemen niet voldoende.

Als je de balans in je lijf echt wilt herstellen, betekent dat dat je lijf moet kunnen terugschakelen en dat je zenuwstelsel weer in balans raakt.

Je eerste werkweken na de vakantie zijn dus eigenlijk een interessant reflectiemoment om te kijken wat je energie geeft of kost, welke signalen je opmerkt en wat je nodig hebt om niet weer in oude, stressvolle patronen terecht te komen.

Veel mensen wachten te lang en daardoor nemen de klachten alleen maar toe. Je lijf moet dan echt een halt toe roepen en dat leidt uiteindelijk tot verzuim. Zonde, want juist kleine signalen in je lijf kunnen al waardevolle informatie geven, waardoor je bijvoorbeeld oriënterend (Razende Rheset) of preventief (Rappe Rheset) aan de slag kunt gaan.

Een gezonde terugkeer

Een nieuwe start na de zomer hoeft niet te betekenen dat je alles anders moet doen. Je kunt wel kijken naar de je eigen wensen. Hoe wil je de komende periode ervaren? Hoe energiek wil je je voelen tijdens je werk en kun je grenzen stellen om inzetbaar te blijven?

Lukt dat nog zelfstandig en kan je lijf nog terugschakelen óf is er al wat te veel stress in je lijf opgestapeld?

Je kunt het hervatten van je werk na een vakantie zo mooi als meetmoment gebruiken, want als je tijdens de vakantie wél een ontspannen gevoel ervaren hebt, betekent dat dat je lijf die stand nog steeds kan vinden.

Je kunt dus ook ontspannen werken, maar soms zit daarvoor wat stressfysiologie in de weg. Die kun je ontladen, zodat je duurzaam inzetbaar blijft zonder dat je daarvoor heel hard moet werken.