Misverstand: de overgang zit vooral tussen je oren

Veel vrouwen die in de overgang zitten, kloppen aan bij de huisarts of praktijkondersteuner. Ze hebben last van klachten zoals slecht slapen, hartkloppingen, concentratieproblemen of een kort lontje. Je herkent die klachten misschien wel bij jezelf. Na wat vragen van de huisarts of de praktijkondersteuner volgt vaak al snel de conclusie dat het ‘waarschijnlijk stress’ is. Soms wordt er zelf gezegd dat je je er niet zo druk over moet maken. En we gaan over tot de orde van de dag.

Klachten bij vrouwen worden vaak afgedaan als een probleem met je mindset. Het idee dat de overgang zich (net als stress) vooral tussen je oren afspeelt, is hardnekkig. Het is ook wel begrijpelijk, want de klachten zijn vaak wisselend en lastig te meten. Toch is het een misverstand dat voor onnodige twijfel zorgt bij veel vrouwen.

Wat er in werkelijkheid tijdens de overgang en dus ook bij stress gebeurt, is eigenlijk iets heel anders. De overgang is geen psychisch probleem, maar een fysiologische transitie die aangejaagd wordt door schommelende hormoonspiegels. Schommelingen in hormonen zoals oestrogeen en progesteron hebben veel invloed op allerlei fysiologische processen in je lijf. Je kunt daarbij denken aan je zenuwstelsel, je temperatuurregeling, je slaapritme en je energiehuishouding.

Doordat die systemen tijdens de overgang ontregeld raken, reageer je vaak anders dan je gewend bent. Als je bijvoorbeeld slechter slaapt, kan dat veroorzaken dat je prikkelbaarder bent. Als je zenuwstelsel meer moeite heeft om stress te reguleren dan voorheen, zorgt dat voor meer onrust en piekeren. Concentratieproblemen ontstaan tijdens de overgang meestal doordat je lijf alle energie gebruikt om de balans in je lijf te herstellen. Kortom je herkent jezelf niet altijd meer en gaat daar vervolgens over nadenken. Geen wonder dat we zeggen dat de oorzaak in ons hoofd zit. Vaak gaat je stressbeleving ook nog omhoog, omdat je je immers zorgen maakt en de vicieuze cirkel dient zich aan.

Maar als je hier eens goed over nadenkt en kennis vergaart over hoe het echt zit, kom je er vanzelf achter dat het allemaal in je lijf begint. Daar gebeurt iets en daar wordt iets aangezet, soms heel subtiel. Deze sensaties nemen we nauwelijks waar en we ervaren wellicht slechts mild ongemak, maar een opeenstapeling van deze microstressoren zorgen voor het vollopen van je emmertje. Wanneer je je lijf gaat zien als de emmer, zal je beseffen dat je die emmer ook weer kunt legen. En een lege emmer zorgt voor een leeg hoofd, want een lege emmer is immers makkelijker te dragen. En vaak wordt de overgang door dit besef al een stukje lichter.