Misverstand: de overgang begint pas als je niet meer menstrueert

Als je kijkt naar statische gegevens, bijvoorbeeld van het CBS, zie je dat vrouwen tussen de 35 en 55 jaar het grootste risico hebben om stressklachten te ervaren. Het komt nog steeds veel voor dat dit niet gelinkt wordt aan de overgang. Er wordt nog steeds vaak gedacht dat overgangsklachten pas ontstaan wanneer de menstruatie stopt. Zolang een vrouw nog menstrueert, is het heersende moraal dat het geen overgangsklachten zijn, maar dat klopt dus niet.

De overgang begint voor de meeste vrouwen niet abrupt en de klachten ontstaan ook niet van de ene op de andere dag. Al jaren vóór de laatste menstruatie begint het veranderen van de hormonale dynamiek. Deze fase heet ‘de perimenopauze’ en in die fase ontstaan meestal de eerste klachten en signalen van de overgang. Dat wordt nog steeds vaak niet als zodanig herkent. Veel vrouwen krijgen te horen dat ze last hebben van een burn-out of overspannen zijn.

Klachten zoals gevoelig zijn voor stressvolle situaties, spanning ervaren, vaak wakker worden of een kort lontje hebben, worden bij vrouwen nooit in verband gebracht met de overgang als de bewuste vrouw nog menstrueert. De problemen worden gezien als mentale overbelasting of een gebrek aan ontspanning. De aandacht gaat dan naar mentale oplossingen zoals minder werken, beter plannen en meer rust nemen. Dat zal soms heus een beetje helpen, maar het is vaak niet genoeg.

Bij de meeste vrouwen beginnen de hormoonschommelingen en daling van bepaalde hormonen al vanaf ongeveer 35 jaar. Natuurlijk is de ene vrouw daar gevoeliger voor dan de andere vrouw, maar stressklachten hangen vanaf dat moment eigenlijk al samen met de overgang. Toch is het label niet zo belangrijk.

Belangrijker is dat je de klachten serieus neemt, los van het label. En dat je gaat onderzoeken wat je nodig hebt. Dat kan je doen door kennis te vergaren over de aard van je klachten, inzicht en bewustwording te creëren over jezelf en door open te zijn over datgeen waar je tegenaan loopt. Praat erover met andere mensen. Stel je kwetsbaar en onderzoekend op, zodat de antwoorden gaan komen.

In deze zoektocht zal je ontdekken dat de overgang uit drie fases bestaan die los van elkaar behoorlijk wat jaren kunnen duren. De tweede en derde fase zijn pas de fases zonder menstruatie.

Maar in iedere fase van de overgang zijn fysiologische en hormonale processen betrokken en ook altijd van invloed bij de klachten. In welke fase je je dan ook bevindt, stress is in geen enkel fase helpend en kan zorgen voor een nog grotere verstoring en beleving van de overgang.

Los van de menstruatie, doorloopt het vrouwelijke lijf een cyclus waarbij hormonen en fysiologie hand in hand gaan. Zij zijn verantwoordelijk voor je stemming en energiebalans. En dat is niet iets wat je nog niet wist. Dit kan het resultaat zijn van een dalend oestrogeen wat onder andere betrokken is bij de aanmaak van dopamine, het stofje waardoor we ons gemotiveerd, betrokken en blij voelen. Dit alles staat los van wel of niet menstrueren, maar zegt alles over het samenspel van hormonen en fysiologie in je lijf. Laten we dat serieus nemen, in plaats van ons te focussen op een duidelijk markeerpunt zoals een uitblijvende menstruatie.