Vier signalen dat je toe bent aan een R(h)eset

Eind januari is vaak een beetje een kantelpunt. De feestdagen zijn écht voorbij, het gewone ritme is weer terug en de frisse belofte van een nieuw jaar is zijn glans al een beetje aan het verliezen. Het leven gaat immers gewoon door, ondanks de jaarwisseling, goede voornemens en misschien wel de hoop dat je in 2026 minder last hebt van stress.

Hoewel blue monday vooral een marketingtruc is, blijkt uit onderzoeken dat eind januari voor veel mensen een moment is waarop we ons afvragen of ‘dit’ het nu is en of je eigenlijk nog wel tevreden bent met hoe je leven ervoor staat. Veel mensen geven tegen het eind van januari aan meer last te hebben van depressieve symptomen, teleurstelling en vertellen vaker met zichzelf ‘in de knoop’ te zitten.

Als je dit bij jezelf herkent, herken je misschien ook dat je het vaak bagatelliseert. Je vertelt jezelf dat deze fase weer voorbijgaat en dat het helpt als de dagen straks weer langer worden. Je vertelt jezelf dat als straks het zonnetje weer schijnt en het voorjaar alles weer in bloei zet, je je dan vanzelf weer beter voelt. En aftellen naar de volgende vakantie is ook een slimme truc. Het houdt je op de been.

Wat mij betreft kun je dat zien als een soort preventief signaal. Onder depressieve klachten, teleurstelling, maar ook onder relativeringen ligt een basis van stressfysiologie en een poging tot regulatie. Wat belangrijk is om te onthouden:

Een lijf dat stressfysiologie ontladen heeft, heeft geen overtuigingen en relativeringen nodig ‘dat het wel meevalt’. Als je lijf ontspannen is, reguleert je zenuwstelsel automatisch, zonder dat daar een bewuste gedachte aan te pas komt.

In mijn werk zie ik deze patronen steeds terug. Stressfysiologie ontstaat vrijwel nooit bij mensen die te weinig hun best doen. Het hardnekkige beeld dat stressklachten vooral voorkomen bij labiele of kwetsbare mensen klopt simpelweg niet. Vaak is het tegendeel waar. Het zijn meestal de mensen die functioneel, betrokken, harde werkers en verantwoordelijk zijn. Door deze mooie karaktereigenschappen zijn ze zichzelf voorbijgelopen. Hun grenzen zijn vervaagd en eigenlijk zijn ze aan het overleven. Dat gaat heel sluipend en vaak onbewust.

Een R(h)eset gaat dus nooit over stoppen met alles, maar over het ontladen van stressfysiologie als je lijf structureel in overlevingsstand staat. Stressfysiologie bestaat bijna nooit uit één losse klacht.

Je leest nu vier veelvoorkomende signalen die laten zien dat je toe bent aan een R(h)eset:

Signaal 1:

Je lontje wordt steeds korter en je ontploft vaker. Een absoluut signaal dat je aan het overleven bent en geen ruimte meer voelt om te incasseren. Je weet dat je van een mug een olifant maakt, maar het lukt je niet om tot 10 te tellen en je te beheersen. Wat je ook vaak ziet is dat deze frustraties en boosheid naar binnen keren.

Beide komt door gestapelde stress en micro trauma’s en je bent echt hard toe aan het ontladen van stressfysiologie.

Signaal 2:

Je slaapt slecht in en/of wordt wakker als je wekker nog slaapt. Nog een belangrijk signaal dat je lijf te veel onrust bij zich draagt en het simpelweg niet tot rust komt, ook niet als je echt op tijd naar bed gaat, schermtijd afbouwt en aan mindfulness doet. Je lijf heeft hier nog geen boodschap aan en is niet afgestemd op deze gedragsinterventies. Simpelweg omdat stressfysiologie hier een stokje voor steekt.

Signaal 3:

Je schrikt van het minste of geringste geluid en vindt het al snel te druk op feestjes en in restaurants. Het derde signaal dat overprikkeling jou parten speelt en daardoor je wereldje om je heen steeds kleiner maakt. Logisch, je bent aan het overleven, kunt daardoor niet anders en weet niet beter. Tot nu, nu weet je dat stressfysiologie de echte oorzaak is en de overprikkeling slecht een gevolg.

Signaal 4:

Je bent dagen aan het herkauwen op een gesprek. Over dat wat je niet hebt gezegd, of over dat wat je anders had moeten zeggen. En wat denkt je gesprekspartner wel niet allemaal over jou? Je innerlijke criticus draait overuren. Je weet inmiddels dat je dit moet loslaten, maar hoe dan?

Bij al deze signalen is het noodzakelijk dat je zorgt voor ontlading van je stressfysiologie. Dit doe je door je zenuwstelsel te resetten en dat begint bij bewustwording van de signalen die jouw lijf je geeft om vervolgens onder begeleiding te zorgen voor ontlading. Dit recept ligt voor iedereen binnen handbereik als je voldoende urgentie voelt, gemotiveerd bent en beschikt over een gezonde dosis zelfreflectie.

Welke signalen herken jij? En ben jij toe aan een r(h)eset?