Hoe stress je relaties beïnvloedt

Stress voelt vaak als iets dat in jou gebeurt. Het zit in jouw lijf en in jouw brein, maar er zijn veel omstandigheden die invloed hebben op jouw stressbeleving en daarmee op jouw relaties. Stressfysiologie kleurt de manier waarop je met anderen omgaat en hoe je reageert op je partner, familieleden, vrienden of collega's. Je hebt dat vaak zelf niet eens door.

Jouw lijf reageert op stress volgens een oud, maar slim systeem dat je kent als het ‘fight-flight-freeze-systeem'. Het heeft als doel om jou te beschermen. Dreigt er gevaar? Dan kun je vechten, vluchten of (even) bevriezen. In onze moderne wereld is dat gevaar er meestal niet letterlijk, maar gaat het om een volle agenda, een werkgerelateerd conflict of een spannende tijd thuis. Dat maakt voor je lijf niet uit. Je lijf reageert op precies dezelfde manier als bij letterlijk gevaar.

Als je lijf in vecht-modus staat, ben je sneller geïrriteerd. Een klein grapje van je partner of kind voelt dan opeens als kritiek. Sta je in vlucht-modus? Dan kun je je terugtrekken, blijf je misschien zwijgen of vermijd je een gesprek. Weet je niet goed wat je moet zeggen en klap je als het ware dicht? Dan is je lijf waarschijnlijk in bevries-modus geslagen.

Deze reacties zijn automatisch en volledig onbewust, maar ze hebben veel invloed op je relaties. Lichte irritaties worden groter, de misverstanden stapelen zich op en de verbondenheid neemt af. Stress verandert ook altijd je perspectief. Je ziet vooral wat er níet goed gaat, maar vergeet op te merken waar je dankbaar voor kunt zijn en wat goed gaat binnen je relatie(s). Als dat langere tijd gebeurt, kan er ongemerkt en onbedoeld afstand tussen jullie ontstaan.

Het mooie van relaties is dat ze ook een bron van herstel en bewustwording kunnen zijn. Een luisterend oor, een moment van samen ontspannen of gewoon weten dat iemand er voor je is, kan je helpen je emoties (tijdelijk) te reguleren. Maar wat nu als je keer op keer in dezelfde valkuilen beland samen met je partner? Grote kans dat één van jullie of zelfs allebei last hebben van steeds dezelfde stressreactie. Die blijft namelijk, ook na een goed gesprek of een luisterend oor, opgeslagen in je lijf en kan op ieder moment worden geactiveerd. Reguleren van je gedrag kost dan onnodig veel energie, is vaak reactief en put je uit, met soms zelfs een echtscheiding tot gevolg.

Stress beïnvloedt je relatie, dat zal je niet vreemd in de oren klinken. En je hebt vast gehoord dat je beter moet communiceren, want communiceren kan je leren. Wat nu als je even pauzeert met het voeren van lastige gesprekken, maar eerst de angel uit je stresservaringen haalt? Stressfysiologie is namelijk vaak de oorzaak van relatieproblemen en daar kan je gelukkig, los van je partner, iets aan doen.

Ik geef je wat concrete voorbeelden:

Je bent samen met je partner op een feestje. Je partner staat de hele avond met verschillende mensen te praten en jij spreek hem/haar nauwelijks. Kan gewoon! Tenzij jij je niet gezien voelt en zelfs wat jaloers bent op zijn/haar gesprekspartners. Je besluit voor de lieve vrede te wachten met het gesprek tot de volgende dag. Dit gesprek loopt uit op een fiasco en jullie krijgen ruzie. Het wederzijdse begrip is ver te zoeken en zorgt voor een vervelend gevoel de rest van de dag.

Wat nu als je hier de stressfysiologie ontlaadt, hoe ziet dat eruit?

Wel zo......

Je bent samen met je partner op een feestje. Je partner staat de hele avond met verschillende mensen te praten en jij spreekt hem/haar nauwelijks. Je bent blij voor je partner en na afloop van het feest praten jullie thuis nog lang na over de avond en de verschillende gesprekken die jullie afzonderlijk van elkaar hebben gevoerd. Met een goed gevoel gaan jullie slapen en er is geen vuiltje aan de lucht.

Dat scheelt energie!

Lees je het verschil? De stressfysiologie is ontladen en was datgene wat ontstaat net voordat jij je niet gezien voelt en jaloers wordt. Je lijf schiet in een stressreactie en je vecht (gaat de discussie) aan of vlucht/bevriest (de lieve vrede bewaren).

Nog een voorbeeld:

In de opvoeding van jullie kinderen ga jij tot het gaatje. Je zorgt voor tiptop geklede kinderen, je huis is schoon om door een ringetje te halen, je komt eigenlijk nooit tot ontspanning, want je to do lijst is te groot en op een onbewaakt moment schiet je ontzettend uit je slof, omdat je partner in jouw ogen de boel snel de boel laat, de kids zelf hun kleding laat uitzoeken en ook nogeens languit op de bank ligt. Je hebt het gevoel dat je er helemaal alleen voor staat.

Wat nu als je hier de stressfysiologie ontlaadt, hoe ziet dat eruit?

Wel zo......

In de opvoeding van jullie kinderen doe je ontspannen je ding, je geeft je kids zo snel als mogelijk eigen verantwoordelijkheden, je neemt een werkster (of maakt schoon met de Franse slag) en één avond in de week kijk je samen met je partner een serie op de bank.

Dat geeft energie!

Lees je het verschil? De stressfysiologie is ontladen en was datgene waardoor je last kreeg van je perfectionisme en een te groot verantwoordelijkheidsgevoel. Je lijf schiet in een stressreactie en je vecht (uit je slof schieten) aan of vlucht/bevriest (de belemmerende overtuiging dat je er alleen voor staat).

Klinkt dit als muziek in de oren? Mooi! Want deze symfonie kan ook gespeeld worden in al jouw relaties!